ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ III CỦA ĐẢNG

Trên thế giới, phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ ở các nước. Tiêu biểu là cách mạng Cu Ba (1/1959) thành công, nước Cộng hòa Cu Ba ra đời; năm 1960, 17 nước ở Tây, Đông, Trung Phi cũng giành được độc lập; ở châu Á phong trào giải phóng dân tộc cũng phát triển mạnh. Hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô, Đông Âu cũng phát triển. Tình hình trên thế giới đã cổ vũ tinh thần cho cho cách mạng nước ta phát triển lên thêm một nấc thang mới. 

Ở trong nước, năm 1960 đất nước ta vẫn còn trong tình trạng bị chia cắt, cuộc đấu tranh của hai miền Nam – Bắc chống Mĩ cứu nước diễn ra quyết liệt. Miền Bắc đã được hoàn toàn giải phóng khỏi ách đế quốc phong kiến, hoàn thành công cuộc cải cách ruộng đất và đang giành nhiều thuận lợi trong việc thực hiện nhiệm vụ cải tạo quan hệ sản xuất và phát triển kinh tế. Ở miền Nam, Mĩ – Diệm không thực hiện được ý đồ bình định, sau thắng lợi của “Đồng Khởi” , cách mạng đã qua được thời kỳ đen tối chuyển từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công. Giữa lúc cách mạng 2 miền Nam – Bắc có những bước tiến quan trọng, Đảng Lao động Việt Nam tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III tại Hà Nội từ ngày 5 đến ngày 10/9/1960. 

Tham dự đại hội có 525 đại biểu chính thức, 51 đại biểu dự khuyết đại diện cho hơn 50 vạn Đảng viên cả nước. Mục đích triệu tập đại hội: “Đại hội lần này là đại hội xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh hòa bình thống nhất nước nhà”. Đại hội đã phân tích đặc điểm tình hình nước ta tạm thời bị chia cắt làm hai miền dưới hai chế độ chính trị - xã hội khác nhau.   

Đại hội đã đề ra nhiệm vụ chiến lược của cách mạng cả nước và nhiệm vụ của cách mạng từng miền, chỉ rõ vị trí, vai trò của cách mạng từng miền, mối quan hệ giữa cách mạng hai miền là “Tăng cường đoàn kết toàn dân, kiên quyết đấu tranh giữ vững hòa bình, đẩy mạnh cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, đồng thời đẩy mạnh cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam, thực hiện thống nhất nước nhà trên cơ sở độc lập và dân chủ, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, góp phần tăng cường phe XHCN và bảo vệ hòa bình ở Đông Nam Á và trên thế giới”.  Cách mạng xã hội chủ nghĩa miền Bắc có vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển của cách mạng cả nước. Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam có vai trò quyết định trực tiếp đối với sự nghiệp giải phóng miền Nam khỏi ách thống trị của đế quốc Mĩ và bè lũ tay sai. Cách mạng hai miền có quan hệ mật thiết, gắn bó và tác động lẫn nhau nhằm hoàn thành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước, thực hiện hòa bìn h, thống nhất đất nước. 

Đối với miền Bắc, Đại hội khẳng định đưa miền Bắc tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội. Để thực hiện mục tiêu trên, phải tiến hành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa nhằm xây dựng nền kinh tế XHCN hiện đại, kết hợp công nghiệp với nông nghiệp, lấy công nghiệp làm nền tảng, ưu tiên phát triển công nghiệp nặng một cách hợp lý, đồng thời ra sức phát triển nông nghiệp và công nghiệp nhẹ. 

Đại hội thông qua Báo cáo chính trị, Báo cáo sửa đổi Điều lệ Đảng và thông qua kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ nhất (1961 – 1965) nhằm xây dựng bước đầu cơ sở vật chất – kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội, thực hiện một bước công nghiệp hóa XHCN.  Đại hội bầu Ban chấp hành Trung ương mới của Đảng, bầu Bộ Chính trị. Hồ Chí Minh được bầu làm Chủ tịch Đảng, đồng chí Lê Duẩn được bầu làm Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành TW Đảng.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng có một ý nghĩa rất trọng đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Đường lối cách mạng do Đại hội vạch ra là ngọn đèn pha sáng ngời chiếu rọi con đường của nhân dân ta tiến tới chủ nghĩa xã hội, tiến tới thống nhất, độ lập, dân chủ và giàu mạnh. Nó đánh dấu sự trưởng thành của Đảng trong quá trình lãnh đạo cách mạng. Đồng thời, củng cố quan hệ giữa Đảng và quần chúng. Đại hội đã đề ra đường lối cụ thể, phù hợp với tình hình của mỗi miền, hướng đến mục tiêu chung: xây dựng củng cố miền Bắc, đấu tranh giải phóng hoàn toàn miền Nam tiến tới hòa bình thống nhất nước nhà. Hồ Chí Minh nói : “Đại hội là cơ sở cho toàn Đảng toàn dân ta đoàn kết chặt chẽ thành một khối khổng lồ. Chúng ta sáng tạo. Chúng ta xây dựng. Chúng ta tiến lên. Quyết không có lực lượng nào ngăn được chúng ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác”.