HIỆP ĐỊNH GIƠ NE VƠ 1954

Bước vào đông xuân 1953 – 1954, đồng thời với cuộc tiến công quân sự, ta đẩy mạnh cuộc đấu tranh ngoại giao, mở ra khả năng giải quyết bằng con đường hòa bình cuộc chiến tranh Đông Dương.

Lập trường trước sau như một của ta là sẵn sàng thương lượng để giải quyết hòa bình vấn đề Việt Nam trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất lãnh thổ. Chủ trương này xuất phát từ những điều kiện mới: nhân dân thế giới tha thiết yêu cầu hòa bình chống chiến tranh; đế quốc Mĩ sau khi đình chiến ở Triều Tiên muốn mở rộng chiến tranh ở Đông Dương gây lo ngại cho nhân dân yêu chuộng hòa bình thế giới;  bên cạnh đó, lực lượng mọi mặt của ta đã cho phép ta có khả năng giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc. 

Tháng 1/1954, Hội nghị Ngoại trưởng bốn nước Liên Xô, Mĩ, Anh, Pháp họp ở Béclin đã thỏa thuận về việc triệu tập một hội nghị quốc tế ở Giơnevơ để giải quyết vấn đề Triều Tiên và lập lại hòa bình ở Đông Dương.

Ngày 26/4/1954, giữa lúc ta đang chuẩn bị mở tấn công đợt 3 ở Điện Biên Phủ, Hội nghị Giơnevơ khai mạc.

Ngày 8/5/1954, một ngày sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Hội nghị Giơnevơ bắt đầu thảo luận về vấn đề lập lại hòa bình ở Đông Dương. Phái đoàn Chính phủ ta, do Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Văn Đồng làm TRưởng đoàn, chính thức được mời họp. 

Cuộc đấu tranh trên bàn hội nghị diễn ra gay gắt và phức tạp do lập trường thiếu thiện chí và ngoan cố  của Pháp – Mĩ. Lập trường của Chính phủ ta là đình chỉ chiến sự trên toàn Đông Dương, giải quyết vấn đề quân sự và chính trị cùng lúc cho cả ba nước Việt Nam , Lào, Campuchia trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của mỗi nước ở Đông Dương. 

Căn cứ vào điều kiện cụ thể của cuộc kháng chiến cũng như so sánh lực lượng giữa ta với Pháp trong chiến tranh và xu thế chung của thế giới là giải quyết các vấn đề tranh chấp bằng thương lượng, Việt Nam đã kí hiệp định Giơnevơ ngày 21/7/1954. 

Hiệp định Giơnevơ năm 1954 về Đông Dương bao gồm các văn bản: Hiệp định đình chỉ chiến sự ở Việt Nam, Lào, Campuchia; Bản tuyên bố cuối cùng của Hội nghị và các phụ bản khác… 

Nội dung hiệp định Giơnevơ quy định:

Các nước tham dự Hội nghị cam kết tôn trọng các quyền dân tộc cơ bản là độc lập, chủ quyề, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia; cam kết không can thiệp vào công việc nội bộ của ba nước.

Các bên tham chiến thực hiện ngừng bắn, lập lại hòa bình trên toàn Đông Dương. 

Các bên tham chiến thực hiện cuộc tập kết, chuyển quân, chuyển giao khu vực. Ở Đông Việt Nam, quân đội nhân dân Việt Nam và quân đội viễn chinh Pháp tập kết ở hai miền Bắc – Nam, lấy vĩ tuyến 17(dọc theo sông Bến Hải – Quảng Trị) làm giới tuyến quân sự tạm thời cùng với một khu phi quân sự ở hai bên giới tuyến. Ở Lào, lực lượng kháng chiến tập kết ở hai tỉnh Sầm Nưa và Phongxalì. Ở Campuchia, lực lượng kháng chiến phục viên tại chỗm không có vùng tập kết. 

Hiệp định cấm đưa quân đội, nhân viên quân sự, vũ khí nước ngoài vào các nước Đông Dương. Các nước ngoài không được đặt căn cứ quân sự ở Đông DƯơng. Các nước Đông Dương không được tham gia bất cứ khối liên minh quân sự nào và không để cho nước khác dùng lãnh thổ của mình vào việc gây chiến tranh hoặc phục vụ cho mục đích xâm lược. 

Việt Nam tiến tới thống nhất bằng cuộc tổng tuyển cử tự do trong cả nước sẽ được tổ chức vào tháng 7/1956 dưới sự kiểm soát và giám sát của một Ủy ban quốc tế ( gồm Ấn Độ làm chủ tịch, cùng hai thành viên là Ba Lan và Canada). 

Trách nhiệm thi hành Hiệp định Giơnevơ thuộc về những người kí Hiệp định và những người kế tục họ. 

Hiệp định Giơnevơ năm 1954 về Đông Dương được kí kết có ý nghĩa rất quan trọng. Đó là văn bản pháp lý quốc tế ghi nhận các quyền dân tộc cơ bản của nhân dân các nước ĐÔng Dương và được các cường quốc cùng các nước tham dự Hội nghị cam kết tôn trọng. Nó đánh dấu thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta, song chưa trọn vẹn vì mới giải phóng được miền Bắc. Cuộc đấu tranh cách mạng vẫn phải tiếp tục nhằm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. 

Cùng với chiến thắng Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến trường kì gian khổ kéo dài 9 năm, lập lại hòa bình cả ở Việt Nam, Lào, Campuchia. Đập tan âm mưu kéo dài mở rộng, quốc tế hóa chiến tranh xâm lược Đông Dương của đế quốc Mĩ, phản động Pháp, miền Bắc được giải phóng đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội, làm hậu thuẫn cho cách mạng miền Nam. 

Hiệp định Giơnevơ  1954 được kí kết là thắng lợi của sự lãnh đạo tài tình của Đảng, bác trong sự kết hợp đấu tranh quân sự, chính trị, ngoại giao, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ hòa bình thế giới.