CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ 1954

Điện Biên Phủ là một thung lũng rộng lớn nằm ở phía tây rừng núi Tây Bắc, gần biên giới Lào, có vị trí chiến lược then chốt ở Đông Dương và cả ở ĐÔng Nam Á nên quân Pháp cố nắm giữ. Pháp Mĩ đều coi đây là một địa bàn quan trọng nên chúng đã tập trung xây dựng ở đây một tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương.

Điện Biên Phủ được bố trí thành ba phân khu: phân khu Bắc gồm cứ điểm Độc Lập, Bản Kéo; phân khu Trung tâm ở ngay giữa Mường Thanh, nơi đặt sở chỉ huy, có trận địa pháo, kho hậu cần, sân bay, tập trung 2/3 lực lượng; phân khu Nam đặt tại Hồng Cúm, có trận địa pháo, sân bay. Tổng cộng cả ba phân khu có 49 cứ điểm. Tất cả các cứ điểm được nối với nhau bằng đường hào chi chit, toàn bộ cơ quan chỉ huy đều chìm dưới mặt đất. Mỗi cứ điểm được bao bọc bằng nhiều tuyến chiến hào, những ụ súng chi chít, phủ lên trên là một rừng dây thép gai. 

Tổng số binh lực ở đây lúc cao nhất có tới 16.200 quân bao gồm : bộ binh, pháo binh, công binh,  không quân, thiết giáp và được trang bị vũ khí tối tân, hiện đại: súng phun lửa, súng đại liên nhiều nogns, mìn, napan, máy hồng ngoại để quan sát và bắn đêm…

Với cách bố trí như vậy, Pháp – Mĩ đều coi Điện Biên Phủ là “một pháo đài bất khả xâm phạm”. 

Nhìn nhận đây là một tập đoàn cứ điểm mạnh nhưng nếu muốn phá tan kế hoạch Nava tất yếu ta phải tiêu diệt cứ điểm này. Đầu tháng 12/1953, Bộ Chính trị Trung ương Đảng họp, thông qua kế hoạch tác chiến của Bộ Tổng tư lệnh và quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ. Mục tiêu của chiến dịch là tiêu diệt lực lượng địch ở đây, giải phóng vùng Tây Bắc, tạo điều kiện giải phóng Bắc Lào. 

Toàn quân toàn dân ta tích cực chuẩn bị chiến dịch Điện Biên Phủ theo tinh thần “Tất cả cho tiền tuyến”, “Tất cả đế chiến thắng”. Ta đã huy động được một lực lượng lớn chuẩn bị cho chiến dịch, gồm 4 đại đoàn bộ binh, 1 đại đoàn công pháo và nhiều tiểu đoàn công binh, thông tin, vận tải, quân y… với tổng số khoảng 55.000 quân, dân công, hàng chục nghìn tấn vũ khí đạn dược, 27.000 tấn gạo với 628 ô tô vận tải, 11.800 thuyền bè, 21.000 xe đạp, hàng nghìn xe ngựa, trâu, bò… chuyển ra mặt trận. Trong một thời gian ngắn ta đã xây dựng và sửa chữa hàng nghìn km đường phục vụ chiến dịch. 

Về cả phía ta và địch đã chuẩn bị sẵn sàng. Chúng ta với phương châm: đánh chắc, tiến chắc thay cho phương châm “đánh nhanh giải quyết nhanh” trước đây. Như vậy, chiến dịch Điện Biên Phủ sẽ là một chiến dịch công kiên có tính chất trận địa, gồm nhiều trận chiến đấu công kiên tiếp diễn trong một thời gian dài tập trung ưu thế binh lực tuyệt đối, “ tập trung tiêu diệt địch từng bộ phận rồi tiêu diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm”. 

Đầu tháng 3/1954, công tác chuẩn bị mọi mặt đã hoàn tất. Ngày 13/3/1954 quan ta nổ súng tấn công tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. 

Chiến dịch Điện Biên Phủ được chia làm ba đợt:

Đợt 1, từ ngày 13 đến ngày 17/3/1954: quân ta tiến công tiêu diệt cụm cứ điểm Him Lam và toàn bộ phân khu Bắc (cứ điểm Độc Lập và Bản kéo). Kết quả, ta loại khỏi vòng chiến đấu gần 2000 tên địch.

Đợt 2, từ ngày 30/3 đến ngày 26/4/1954: quân ta đồng loạt tiến công các cứ điểm phía đông phân khu Trung tâm như E1, D1, C1,C2,A1… Ta khép chặt vòng vây xung quanh phân khu Trung tâm bằng một hệ thống giao thông hào, tiến sát  sân bay Mường Thanh và cắt đứt đường tiếp tế bằng đường không của địch.Mĩ tăng viện trợ gấp cho Pháp gần 100 máy bay oanh tạc, chiến đấu và gần 50 máy bay, đồng thời tổ chức diễn tập “đổ bộ ào ạt vào Đông Dương”, nhưng máy bay của chúng bị pháo cao xạ của ta ở các sườn núi khống chế. Cuối tháng 4, do mưa đầu mùa, trận địa bị ngập nước, công sự sạt lở, thiếu lương thực, thuốc men, đạn dược, nên tinh thần chúng mệt mỏi rã rời. Quân Pháp ngày càng suy sụp. Ta chiếm phần lớn các cứ điểm của địch, tạo thêm điều kiện để bao vây, chia cắt, khống chế địch. Sau đợt này, Mĩ khẩn cấp viện trợ cho Pháp và đe dọa ném bom nguyên tử xuống Điện Biên Phủ. Ta kịp thời khắc phục khó khăn về tiếp tế, nâng cao quyết tâm giành thắng lợi. Do công tác hậu cần tốt nên tinh thần bộ đội ta được củng cố, đều quyế t tâm đánh địch. 

Đợt ba, từ ngày 1/5 đến ngày 7/5/1954, quân ta đồng loạt tiến công phân khu Trung tâm và phân khu Nam, lần lượt tiêu diệt các cứ điểm đề kháng còn lại của địch. 18h 45 phút ngày 6/5, khối bộc phá 1000kg trong lòng đồi A1 nổ báo hiệu cuộc tổng công kích của quân ta. Chiều 7/5, quân ta đánh vào sở chỉ huy địch. 17h 30 phút ngày 7/5/1954, tướng Đờ Caxtơri cùng toàn bộ ban tham mưu của địch đầu hàng và bị bắt sống. 

Các chiến trường toàn quốc đã phối hợp chặt chẽ nhằm phân tán, tiêu hao, kìm chân địch, tạo điều kiện cho Điện Biện Phủ giành thắng lợi. 

Kết quả, sau 56 ngày đêm chiến đấu, quân ta tiêu diệt và bắt sống toàn bộ 16.200 tên địch, gồm 17 tiểu đoàn bộ binh và quân dù, 3 tiểu đoàn pháo binh, súng cối hạng nặng. Hạ 62 máy bay, thu toàn bộ vũ khí, cơ sở vật chất kỹ thuật. 

Cuộc tiến công chiến lược Đông xuân 1953 – 1954 và chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ đã toàn thắng, quân ta đã loại khỏi vòng chiến đấu 128.200 địch, thu 19.000 súng ống các loại, bắn cháy và phá hủy 162 máy bay, 81 đại bác, giải phóng nhiều vùng rộng lớn trong cả nước. 

Chiến thắng đông xuân 1953 – 1954 mà đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên Phủ đã đẩy địch vào thế bị động, bế tắc về chiến lược. Thế ta đánh địch đã được xác lập vững vàng trên chiến trường toàn quốc. Ý đồ tấn công của Pháp đã bị cuộc tiến công chiến lược này làm tan rã. Âm mưu kéo dài, mở rộng chiến tranh Đông Dương kéo dài của Pháp – Mĩ thất bại. Nó đã đập tan kế hoạch Nava, đập tan cố gắng cao nhất và cuối cùng của thực dân Pháp, can thiệp Mĩ nhằm giành thế mạnh về quân sự và xoay chuyển cục diện chiến tranh Đông Dương. 

Chiến thắng đông xuân 1953 – 1954 mà đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên Phủ là chiến thắng vĩ đại của quân và dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến lâu dài chống Pháp xâm lược và can thiệp Mĩ, là một trong những trận tiêu diệt lớn nhất trong lịch sử đấu tranh vũ tràn của dân tộc nhỏ chống quân đội nhà nghề của bọn đế quốc thực dân lúc bấy giờ. Vì thế chiến thắng vĩ đại Điện Biên Phủ - bản anh hùng ca của cuộc chiến tranh nhân dân thần kỳ xứng đáng “được ghi vào lịch sử dân tộc như một Bạch Đằng, Chi Lăng, hay một Đống Đa trong thế kỷ XX và đi vào lịch sử thế giới như một chiến công chói lọi, đột phá thành trì của hệ thống nô dịch thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc”. 

Chiến thắng đông xuân 1953 – 1954 mà đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên Phủ đã tạo thuận lợi cho Việt Nam kết thúc chiến tranh bằng đàm phán hòa bình. Đó là một nhân tố quyết định làm cho cuộc đấu tranh ngoại giao của Việt Nam ở hội nghị Giơnevơ đi đến thắng lợi. 

Chiến thắng Điện Biên Phủ chấm dứt ách đô hộ của chủ nghĩa thực dân cũ Pháp ở ba nước Đông Dương. Đồng thời, có tác dụng cổ vũ  đối với nhân dân các thuộc địa đang đấu tranh để tự giải phóng. 

Thắng lợi của cuộc Tiến công chiến lược Đông xuân 1953 – 1954 và chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ đã đập tan hoàn toàn kế hoạch Nava, giáng đòn quyết định vào ý chí xâm lược của thực dân Pháp, làm xoay chuyển cục diện chiến tranh ở Đông Dương, tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc đấu tranh chống ngoại giao của ta giành thắng lợi.