ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA CAO TRÀO CÁCH MẠNG 1930 - 1931
Cao trào cách mạng có quy mô rộng lớn:
Cao trào cách mạng thu hút hàng triệu quần chúng tham gia từ Nam ra Bắc thống nhất trong phạm vi toàn quốc kéo dài gần 2 năm. Cao trào khác về chất so với tất cả các phong trào trước đó. Lực lượng chủ yếu tham gia là công-nông có nhiều đấu tranh trên quy mô lớn với ý thức chính trị và tính tổ chức kỷ luật rất cao.
Ta có thể so sánh cao trào này với 2 phong trào trước đó. Phong trào chống sưu thuế ở Trung Kỳ phát triển mạnh mẽ (Quảng Nam - Quảng Ngãi) nhưng đây chỉ là phong trào có tính chất cục bộ, tự phát mang ý thức hệ tư sản. Cuộc khởi nghĩa đầu năm 1930 của Việt Nam Quốc Dân Đảng lại diễn ra trong thời gian ngắn không có quần chúng công-nông tham gia. Về chính trị thì chưa triệt để, về hình thức, phương pháp đấu tranh lại hời hợt, manh động biểu hiện sự non yếu và tính hấp tấp của giai cấp tư sản. Ngược lại cao trào 1930 - 1931 có quy mô rất rộng lớn, lực lượng tham gia chủ yếu là 2 giai cấp công nhân và nông dân. Riêng ở Nghệ Tĩnh đã có tới 1775 cuộc đấu tranh. NGày 1/5/1930 cuộc biểu tình của 5000 công nhân Vinh - Bến Thủy cùng hàng ngàn nông dân ở các vùng phụ cận đòi tăng lương, giảm giờ làm bỏ sưu giảm thuế , chôngd khủng bố… Đây là lần đầu tiên công nhân và nông dân sát cánh trong 1 cuộc đấu tranh. Trong tháng 9/1930 nông dân huyện Thanh Chương bao vây đốt trụ sở huyện, nông dân huyện Cam Lộc biểu tì nh giảm thuế thân, giảm tô …Cuộc đấu tranh đi từ thấp đến cao, từ những cuộc đấu tranh lẻ tẻ đầu năm 1930 nó đã nhanh chóng phát triển thành cao trào mạnh mẽ từ sau ngày 1/5/1930 và đên tháng 9/1930 cao trào đã đạt tới đỉnh cao đó là sự xuất hiện của chính quyền Xô Viết. Vì vây, ta có thể nói cao trào năm 1930-1931 là cao trào cách mạng rộng lớn.
Cao trào mang tinh thần cách mạng triệt để, tinh thần tiến công địch quyết liệt:
Quần chúng cách mạng nhằm đúng vào kẻ thù giải quyết đúng đắn các mâu thuẫn cơ bản xã hội. Các khẩu hiệu đấu tranh đều nhằm chống đế quốc và phong kiến mà không hề có quan điểm ảo tưởng nào như cách mạng cải lương trước đây.
Cao trào đã kết hợp được cả đấu tranh kinh tế và đấu tranh chính trị,trong khẩu hiệu trước mắt cũng như lâu dài. Vì vậy, phong trào không chỉ dừng lại không chỉ ở 1 số yêu cầu như tăng lương, giảm giờ làm, chống đánh đập, cúp phạt, giảm sưu thuế… mà còn kết hợp được cả khẩu hiệu đánh đế quốc để giành độc lập dân tộc, đánh phong kiến để giành ruộng đất cho người cày. Qua đó, chứng tỏ ý thức giác ngộ giai cấp ngày càng cao, phong trào mang nội dung tự giác thực sự. Mặt khác, cao trào đã thống nhất được yêu cầu của dân tộc ta và yêu cầu của quốc tế. bằng thực tiễn đấu tranh cao trào đã coi mình là 1 bộ phận của phong trào quốc tế như ngày kỷ niệm quốc tế lao động 1/5, Cách mạng tháng 10 Nga, Quảng Châu công xã…
Cao trào cách mạng có hình thức đấu tranh quyết liệt
Có nhiều hình thức đấu tranh sôi sục như mít tinh, biểu tình, biểu tình thụy uy. Có những cuộc đấu tranh với những quy mô lớn. Tiến công địch quyết liệt như đập phá huyện đường, phá nhà lao, buộc thống trị phải thực hiện yêu sách. Các cuộc đấu tranh trong tháng 5 tuy còn ôn hòa song nó đã nhanh chóng phát triển thành cao trào. Tuy chưa phải là khởi nghĩa giành chính quyền nhưng đấu tranh của quần chúng đã là bạo lực cách mạng thật sự: quần chúng cách mạng đã dùng bạo lực cách mạng để đập tan chính quyền địch ở nhiều thôn xã trong 2 tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh thành lập được chính quyền Xô Viết và đấu tranh duy trì chính quyền đó trong mấy tháng trời. Từ trong phong trào quần chúng các đội tự vệ đỏ ra đời góp phần chống địch khủng bố và bảo vệ quần chúng.
Vì vậy, cao trào cách mạng 1930 - 1931 mà đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh là 1 cao trào cách mạng dân tộc, dân chủ do Đảng ta tổ chức và lãnh đạo.