A. Giới thiệu bài học:
Chiến tranh thế giới
thứ hai kết thúc đã mở ra một giai đoạn phát triển mới cho thế giới. Một trật
tự thế giới mới được hình thành – trật tự hai cực Ianta. Thế giới chia thành
hai phe: Xã hội chủ nghĩa do Liên Xô đứng đầu và phe Tư bản chủ nghĩa do Mỹ đứng
đầu. Đây cũng là đặc trưng lớn nhất của tình hình thế giới từ sau chiến tranh
thế giới thứ hai đến đầu thập kỉ 90. Các quốc gia trên thế giới trong những năm
đầu sau chiến tranh bị phân hóa theo đặc trưng lớn đó. Liên Hợp Quốc ra
đời (1945) như một công cụ để duy trì an ninh thế giới vừa hình thành.
B. Nội dung kiến thức cơ bản
I. Hội nghị Ianta (2/1945) và những thỏa thuận của 3 cường quốc
1. Hội nghị Ianta (2/1945)
a. Hoàn cảnh:
-
Đầu 1945: Chiến tranh thế giới thứ II sắp kết thúc, nhiều vấn đề quan trọng cấp
bách đặt ra với các nước Đồng minh
=>
4 – 11/2/1945: Hội nghị quốc tế được triệu tập tại Ianta (Liên Xô)
b. Thành phần tham dự: 3 nguyên thủ quốc gia
Liên Xô (Xtalin), Mĩ (Ru dơ ven), Anh (Sơc xin)
2. Những thỏa thuận của ba cường quốc Liên Xô, Mĩ, Anh
-
Tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa phát xít Đức, Nhật nhanh chóng kết thúc chiến tranh
-
Thành lập tổ chức Liên Hợp Quốc nhằm duy trì hòa bình, an ninh thế giới
-
Thỏa thuận việc đóng quân tại các nước nhằm giải giáp quân đội phát xít, phân
chia khu vực ảnh hưởng ở Châu Âu và Châu Á
=>
Trật tự thế giới mới được hình thành => Trật tự hai cực Ianta
II – Sự thành lập Liên Hợp Quốc
1. Sự thành lập
-
25/4 – 26/6/1945: Hội nghị 50 nước họp tại Xan Phranxico (Mĩ) tuyên bố thành
lập tổ chức Liên Hợp Quốc và thông qua Hiến chương
2. Mục đích và nguyên tắc hoạt động
*Mục
đích: nhằm duy trì hòa bình và an ninh thế giới, thúc đẩy sự phát triển quan hệ
hữu nghị giữa các nước trên cơ sở tôn trọng quyền bình đẳng và tự quyết của mỗi
dân tộc
*
Nguyên tắc hoạt động:
-
Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc
-
Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước
-
Không can thiệp vào công việc nội bộ của bất kỳ nước nào
-
Giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hòa bình
-
Chung sống hòa bình và sự nhất trí giữa 5 nước lớn (Liên Xô, Mĩ, Anh, Pháp,
Trung Quốc)
3. Tổ chức:
-
Có 6 cơ quan chính: Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an, Ban thư kí, Hội đồng kinh tế
– xã hội, Hội đồng quản thác, Tòa án Quốc tế
4. Vai trò của Liên Hợp Quốc
-
Giải quyết hòa bình các tranh chấp xung đột, tiến hành giải trừ quân bị, hạn
chế chạy đua vũ trang – nhất là các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt
-
Thủ tiêu chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa phân biệt chủng tộc
-
Giúp đỡ các nước, nhất là các nước đang phát triển về kinh tế, văn hóa, giáo
dục, y tế, nhân đạo… với phương châm “giúp người để người tự cứu lấy mình”
*Việt
Nam gia nhập Liên Hợp Quốc: 9/1977, thành viên thứ 149
-
16/10/2007: được bầu làm Ủy viên không thường trực của Hội đồng bảo an (nhiệm
kì 2008 – 2009)
C. Học sinh cần trình bày được những kiến thức sau bài học:
-
Trình bày được bối cảnh lịch sử, những quyết định quan trọng của Hội nghị Ianta
-
Giải thích được khái niệm “trật tự thế giới”
-
Nêu được mục đích và nguyên tắc hoạt động của Liên Hợp Quốc
-
Trình bày được bộ máy hoạt động và vai trò của Liên Hợp Quốc